Nikolina Šmukler, nauczycielka i tłumaczka przysięgła języka rosyjskiego z kilkunastoletnim stażem oraz właścicielka firmy „Rosyjski w Krakowie – Centrum Nauki i Tłumaczeń Języka Rosyjskiego”, jest organizatorem autorskiego projektu Rok Kultury Rosyjskiej w Krakowie”.

W ramach obchodów w 2015 roku odbędą się 24 spotkania, w których weźmie udział 9 prelegentów, natomiast na zorganizowanych koncertach wystąpi 5 artystów. Wszystko to – jak tłumaczy pomysłodawczyni projektu – ma na celu „skupienie uwagi na zapoznaniu Polaków z kulturą rosyjską, jej zrozumienie i kształtowanie bezstronnej postawy wobec Rosjan”.

Pierwsze spotkanie, które poprowadził prof. Wasilij Szczukin z Uniwersytetu Jagiellońskiego, odbyło się 15 stycznia br. Profesor Szczukin wygłosił wykład nt. „Magia przestrzeni: w jaki sposób geografia Rosji wpływa na charakter jej kultury”, który nawiązywał do zainteresowań profesora, czyli geografii humanistycznej badającej ludzką wyobraźnię przestrzeni geograficznej.

W swoim wystąpieniu profesor podkreślił, że każde spojrzenie na mapę Rosji nie może nikogo pozostawić obojętnym na jej bezmiar. Na przejechanie z Kamczatki do Moskwy potrzeba ponad 11 godzin, w czasie których przemierza się liczne pustkowia, lasy i tajgi. W tym właśnie tkwi magia rosyjskiej przestrzeni – w jej wielkości,  niezagospodarowanych  terenach oraz dzikim, pięknym i zróżnicowanym krajobrazie. A przecież wszystko zaczęło się od małego Księstwa Moskiewskiego, którego kolejni władcy mieli coraz większe ambicje imperialne – ich celem było zjednoczenie wszystkich księstw w jedno wielkie.

Dla Rosjan wielkość ich ojczyzny stanowi wartość samą w sobie. Wielu z nich wychodzi z założenia, że lepiej jest mieć wielki i niezagospodarowany w pełni kraj, niż mieszkać w tak małym państwie, jakim jest np.: Dania. Nieprawdopodobna duma rozpiera Rosjan, kiedy opowiadają, jak długo można jechać przez ich ojczyznę i nie dojechać do granic żadnego innego kraju.

Niestety, profesor Szczukin dostrzega i minusy tak ogromnego kraju, który przede wszystkim trudno utrzymać. Z tego może wynikać charakterystyczna dla Rosjan „psychologia okopów”, co wielu określa jako wieczną gotowość do ataku i walki. Cechą narodową, którą przypisuje się Rosjanom jest również megalomania oraz brak dyscypliny umysłowej, rozumianej jako słabe poczucie formy, ponieważ liczy się tylko istota rzeczy.

Podczas swojej prelekcji prof. Szczukin zaprezentował również kilka fotografii przedstawiających różne typy krajobrazów, m.in. Toskanii, której krajobraz jest kształtny niczym wyrzeźbiony przez najlepszego artystę, mniej kształtnego Schwarzaldu, Lubelszczyzny, której pola podzielone są na liczne działki, dzięki czemu zachowują pewien zarys oraz krajobrazów kazańskich stepów (salskich) – płaskich równin, dalekich lasów i polnych dróg, dzięki którym jest on bardzo liryczny i spokojny.

Prof. Wasilij Szczukin wspomniał ponadto o trzech rosyjskich żywiołach. Pierwszym z nich jest rzeka – błogosławieństwo symbolizujące bezpieczną i tanią (przeprawa przez ląd i bagna jest bardzo kosztowna) drogę. Ponadto sieć rzeczna stanowi unikalny system o metafizycznym i religijnym znaczeniu, który prowadzi do przyszłości i szczęścia. Drugim żywiołem jest rozległy i dziki step, taki jak w twórczości Czechowa, który świadczy o mentalności Rosjan. Ostatnim żywiołem jest las – tajemniczy i duchowny, który wyrabia w człowieku pracowitość. Ludzie mieszkający w lesie muszą radzić sobie ze ścinaniem, segregowaniem drzew, a następnie budowaniem z nich swoich domów.

Spotkanie zakończyła dyskusja, podczas której poruszony został temat lodu – uczestnicy spotkania zastanawiali się, czy może on w najbliższym czasie stać się kolejnym rosyjskim żywiołem, tym bardziej, że coraz więcej Rosjan wycofuje się ze słabo zagospodarowanego lądu, by zamieszkać na lodzie.

***

W imieniu organizatorki projektu, jak i własnym, zapraszamy wszystkich, „którzy Rosję lubią i chcą dowiedzieć się więcej o Rosji i tych, dla których kultura naszego sąsiada wschodniego jest daleka, a rosyjska mentalność – niezrozumiała”.

Szczegółowy program zaplanowanej na cały rok imprezy oraz informacje dotyczące bezpłatnych wejściówek dostępne są  na stronie internetowej www.rokkulturyrosyjskiejwkrakowie.pl.

Oprac. Paula Obara